صدای ساز ایرانی در آینه وینتیج

توضیحات

دسته: نظرات شخصی ما

نوشته شده توسط حسنیه یوسفی

یکی از ویژگی‌های بارز سازهای ایرانی، هارش بودن (Harshness) در رنگ صوتی آن‌هاست, پدیده‌ای که ریشه در جنس سیم‌ها، رزونانس‌های ناهموار طنینی، تکنیک نوازندگی و فواصل موسیقایی خاص دارد. این ویژگی اگرچه بخشی از اصالت و بیانگری موسیقی ایرانی محسوب می‌شود، اما در ضبط و پخش دیجیتال مدرن گاهی به‌ صورت صدایی خشک و خسته‌ کننده شنیده می‌شود.

دلایل هارش بودن صدای سازهای ایرانی:

سیم‌های فلزی سازهای مثل سنتور، تار و سه‌تار دارای هارمونیک‌های بالا و نامنظم هستند.

پوست سازهای کوبه‌ای (تنبک، دف) باعث تولید رزونانس‌های غیرخطی می‌شود.

کوک ربع‌پرده‌ای نیز تداخلات فرکانسی ایجاد می‌کند.

این ویژگی‌ها همگی سبب افزایش ادراک Harshness در گوش شنونده می‌شوند، خصوصاً در فرکانس‌های میانی و بالا که بیشترین ترافیک فرکانسی را در سازهای ایرانی دارد.

نقش سیستم‌های وینتیج در بازتولید بهتر صدای سازهای ایرانی:

آمپلی‌فایرهای لامپی برخلاف سیستم‌های ترانزیستوری، در برابر فرکانس‌های بالا و هارش واکنش خطی ندارند. آن‌ها به‌طور طبیعی مقداری (هارمونیک‌های زوج) به سیگنال اضافه می‌کنند که باعث "گرمی" صدا می‌شود. این موضوع به‌ ویژه در سازهایی مانند تار و سنتور، از شدت خشونت صدا می‌کاهد.

رفتار ملایم در دیستورشن

در ضبط و پخش دیجیتال، هرگونه Clipping باعث اعوجاج خشن می‌شود. اما در سیستم‌های وینتیج آنالوگ، اشباع (Saturation) به‌ صورت تدریجی رخ می‌دهد و هارش بودن صدا را به شکل دلپذیرتری بازتولید می‌کند.

ویژگی‌های بلندگوهای وینتیج

اسپیکرهای قدیمی با دیافراگم کاغذی و طراحی محدودتر در پاسخ فرکانسی، معمولاً توانایی بازتولید دقیق فرکانس‌های بسیار بالا را ندارند. این محدودیت فنی عملاً مانند یک Natural EQ عمل کرده و از شدت فرکانس‌های تیز و هارش می‌کاهد. علاوه‌ بر این رزونانس طبیعی کابینت چوبی اسپیکرهای وینتیج باعث گرم‌تر شنیده شدن سازهای زهی ایرانی می‌شود.

طبیعت دینامیک فشرده‌تر

بسیاری از دستگاه‌های آنالوگ دارای Compression ذاتی هستند که باعث می‌شود دینامیک خشن سازهای ایرانی کمی متعادل‌ تر شنیده شود. برای مثال، صدای تیز مضراب سنتور در سیستم وینتیج کمتر "گوش‌خراش" و بیشتر قابل درک می‌شود.

هارش بودن صدای سازهای ایرانی که در سیستم‌های دیجیتال ارزان می‌تواند به یک مشکل شنیداری تبدیل شود، در سیستم‌های وینتیج به یک جزء زیبا شناختی بدل می‌گردد و رنگ اصیل سازها را بدون آزار گوش منتقل می‌کند.

نتیجه‌گیری

هارش بودن صدای سازهای ایرانی ویژگی ذاتی و هویتی آن‌هاست. اما سیستم‌های وینتیج با ویژگی‌های آنالوگ، گرمی هارمونیک‌ها، فیلتر طبیعی فرکانس‌های بالا و رفتار نرم‌تر در اشباع، کمک می‌کنند که صدای سازهای ایرانی با تمام بیانگری خود شنیده شوند، بدون آنکه خستگی شنیداری ایجاد کنند.

از این منظر می‌توان گفت که سیستم‌ های صوتی وینتیج با تمام ضعف های بزرگی که در صدا دارند، پلی میان هارش بودن ذاتی سازهای ایرانی و صدای دلپذیر برای مخاطب امروز هستند.

مطالب مرتبط:

هنر افزودن گرما و شخصیت به صدا

وینتیج یا مدرن؟